Adet Dongusu Duzeni

Adet Dongusu Duzeni

Adet Dongusu Duzeni

Adet beyinde hipotalamus ve hipofiz bezi ve yumurtaliklar tarafindan salgilanan hormonlarin etkilesimi sonucunda endometrium dedigimiz rahim ic duvarinin aylik dokulmesidir.Bir adet donemi adet kanamasinin basladigi ilk gun ile takip eden aydaki adetin ilk gunu arasinda gecen gun sayisidir. Bu sure ortalama 28 gun olmakla birlikte 21-35 gun arasinda olmasi normal olarak tanimlanir. Bir gun icinde kullanilan ped miktari 2-3 adet olmali, pihti icermemeli ve kanama suresi 8 gunu gecmemelidir.
21 gunden daha kisa araliklarla gorulen adet polimenore yani sIk adet gorme, 35 gunden daha uzun araliklarla adet gorme oligomenore yani gec araliklarla adet gorme olarak tanimlanir. Adet doneminde kanama miktarinin az olmasi hipomenore, adet kanamasinin miktar olarak fazla olmasi fakat suresinin normal olmasi hipermenore, adet kanamasinin suresinin uzamasi menoraji, duzensiz araliklarla meydana gelen kanamalar metroraji, duzensiz araliklarla meydana gelen bol miktardaki kanamalar menometroraji, adet kanamasindan once olusan hafif kanama premenstruel kanama, lekelenme seklinde olusan kanamalar spotting, 2 adet kanamasi ortasinda yumurtlama doneminde olusan hafif kanamalar Ovulasyon kanamasi, ilk adet veya sonrasinda gorulen genellikle yumurtlama sorununa bagli olusan kanama Juvenil kanama olarak tanimlanir.

Adet dongusu duzensizliginin nedenleri nelerdir?
1.Asiri kilo alimi veya kilo kaybi. Cok dusuk vucut agirligi duzensiz kanamalar veya adet gecikmelerine sIklikla yol acarken obezite de adet duzensizlikleri nedenidir.
2.Anoreksia veya bulumnia seklindeki yeme bozukluklari.
3.Asri egsersiz. Atletlerde adet kanamalari kesilebilir.
4.Emosyonel stres.
5.Irritable barsak Sendromu, diabet, tuberkuloz, karaciger hastaliklari gibi sistemik hastaliklar
6.Seyahatler
7.Dogum kontrol ilaclari. Kanama miktari azalir, duzensiz lekelenmeler olabilir, adet donemi atlayabiir.
8.Hormonal problemler: Polikistikover sendromu, prolaktin yuksekligi, tiroid hormonu bozukluklari, Cushing Hastaligi, Hiperprolaktinemi
9.Pelvik organ problemleri: Polipler, miyomlar, yumurtalik kistleri, rahim ic duvarinda yapisIkliklar
10.Emzirme. Emziren kadinlarin cogu emzirme doneminde adet gormeyebilir veya duzensiz olabilir.
11.Uyusturucu ilaclar
12.Erken menopoz. 40 yasindan once adetlerin kesilmesidir. Ailede erken menopoz olmasi, yumurtalik ameliyatlari, kemoterapi veya pelvik bolgeye uygulanan radyasyon erken menopoza neden olabilir ancak cogu zaman sebebi bilinemez.
13.Ilaclar: Hormonal ilaclar, rahim ici araclar, tamoksifen, warfarin
14.Gebelik: Dis gebelik, dusuk, gebelik komplikasyonlari

Adet dongusunun duzensiz oldugunu nasil anlayabiliriz?

Adet kanamalarinin basladigi ergenlik doneminin ilk yillari ve menopoza gecis doneminde adetler duzensiz olabilir. Duzensiz zannedilen kanamalarin altinda fark edilmeyen gebelik ve bununla ilgili problemler olabilir. Bu nedenle tani konulmasi icin mutlaka jinekolojik muayene ve degerlendirme gerekir. Adet duzensizligi bazen hicbir sebebi olmadan olabilmekte ancak bir yilda ikiden fazla adet duzensizligi olmussa adet duzensizligi olarak kabul edilmeli ve bunun altinda yatabilecek problemler arastirilmalidir.

Adet dongusunun duzensiz olmasi ne gibi rahatsizliklarin belirtisi olabilir?
Kadinlar ara ara adet duzeninde sapmalar, gecikmeler veya ara kanamalar yasayabilir. Stresler, sIkintilar, ani kilo degisIklikleri, spor, uzuntuler gibi pek cok faktor adet duzenini etkileyebilir ve duzenli isleyen bu mekanizmada sapmalara neden olabilir. Yapilan jinekolojik muayene, ultrason ve bazi hormon testleri sonrasinda gebelik ve gebelik ile ilgili problemler, ilaclar, rahim veya yumurtaliklarda kistler, miyomlar, rahim ic duvari polipleri, kanser gibi nedenler dislandiktan sonra altta yatan anatomik bir patoloji olmadigi halde normal adet duzeninde meydana gelen anormal kanamalara Disfonksiyonel Uterin Kanama (DUK) adi verilir. Burada onemli olan nokta kanama bozuklugunu aciklayacak olusumun bulunmasidir.

Ergenlige girildigi ilk yillarda adet dongusunun duzensiz olmasi normal midir?
Ergenlik donemi olarak kabul edilen 9-16 yas arasindaki bulug caginda adet dongulerinin basladigi ilk yillarda adetler duzensiz olabilir. Bu beyin-yumurtalik arasindaki hormonal isleyisin henuz olgunlasmamasina bagli olabilecegi gibi bazi hormonal bozukluklarin, genetik problemlerin veya jinekolojik hastaliklarin belirtisi de olabilir. Jinekolojik muayene ile rahim ve yumurtaliklarin durumu, gerekirse hormon testleri, killanma durumu olup olmadigi, sekonder seks karakterleri dedigimiz meme gelisimi, cinsel bolgede killanma degerlendirilir.

Adet dongusunun duzensiz olmasi nelere neden olabilir?
Adet duzensizligini kadin hayatinin belirli donemleri olan cocukluk, ergenlik, dogurganlik, menopoz oncesi ve menopoz sonrasi olarak ayirarak incelemek daha dogru olacaktir. Her donemde duzensizligin olusturdugu problemler farkli sIkintilar yasanmasina neden olabilir. Cocukluk ve ergenlik doneminde juvenil kanamalar olarak tanimladigimiz hormonal duzensizlige bagli kanamalar daha fazla iken, dogurgan doneminde gebelik, yumurtlama problemleri, polkistik over sendromu, kisirlik, rahim polipleri, miyomlar, yumurtalik kistleri daha sIk gorulur. Menopoza gecis doneminde hormonal duzensizlikler daha on planda olabilirken menopoz sonrasinda rahim ve yumurtalik kanserleri acisindan dikkatli olmak gerekir.

Adet duzensizligi neden dikkate alinmalidir?
Kadin ureme sistemindeki hemen hemen butun problemlerin en sIk verdikleri belirti adet duzensizligidir. Bu nedenle adet duzenindeki sapmalarin arastirilmasi gerekir.
Rahimde miyom, polip, tumor veya yumurtalik kistleri, kadin genital organ kanserleri gibi problemler adet duzensizliklerinin %25 nedenini olusturmaktadir. Bunlar Organik kokenli adet duzensizlikleri olarak siniflanmaktadir. Disfonksiyonel uterin kanamalar ise adet duzensizliklerinin %75’ini olusturmaktadir. Yapisal bir problem olmaksizin, yalnizca hormonal problemlere bagli adet duzensizlikleridir.
Oncelikle duzensiz adet kanamasi yakinmasi mutlaka bir kadin hastaliklari ve dogum uzmani tarafindan degerlendirmelidir. Muayene sirasinda kanamaya neden olabilecek faktorler tek tek gozden gecirilir. Vajina, rahim, yumurtaliklar muayene edilir ve ultrasonografi ile degerlendirilir, rahim ic zarinin kalinligi olculur, smear testi alinir. Bu sekilde kadinin sagligini onemli olcude etkileyebilecek saglik problemlerinin bir an once tanisi konularak tedavi edilebilir.

Adet duzensizligi nasil tedavi edilir?

Adet duzensizliginin tedavisinde, duzensizligin tipi, sIkligi, agirligi ve hangi yas grubunda oldugu onemlidir. Farkli yas gruplarinda farkli sekillerde gorulebilen adet duzensizliginin nedenleri ve tedavileri farkli olmaktadir.
Duzensiz adet kanamalarinin sebebi organik bir hastalik ise bu sebep ortadan kaldirilmalidir. Ornegin rahim ic duvarinda polip varsa histeroskopi yontemi ile polip cikartilmalidir. Diger bir karsilasilan neden ise miyomlardir. Miyom, rahim icinin kas tabakasindan cikan iyi huylu urlardir. Bunlar genellikle belirti vermezler, ancak rahmin ic dokusuna dogru baski yaptiklari zaman kanamaya sebep olabilmektedir. Miyom kanamaya neden oluyorsa, hastanin yasina, cocuk istegine gore sadece miyomun alinmasi veya hasta ileri yasta ve cocuk istegi yoksa rahmin tamaminin alinmasi seklinde ameliyat planlanabilir.
Genelde dogurganlik doneminde Polikistik Over Sendromu hastalarinda adet duzensizligi ve hic olmamasi durumu olabilir. Birinci basamak tedavi yasam seklinin duzenlenmesi, saglikli beslenme ve ideal kiloya ulasmadir. Kisirlik sorunu varsa yumurtlama tedavileri ile yuksek basari oranlari ile hamilelik saglanabilir. Cocuk istegi olmayan veya killanma, sivilcelenme, sac dokulmesi, ciltte yaglanma gibi sIkayetleri olan polikistik over hastalarinda killanma tedavisi ilaclari veya dogum kontrol haplari kullanilabilir.

Adet duzensizligi tedavi edilmezse ileride kisirliga neden olabilir mi?
Cocuk isteyen kadinlarda adet duzensizligi yumurtlamalarda duzensizlige veya yumurtlamamaya neden oldugu icin kisirlik nedeni olabilir. Rahim veya yumurtaliklarda kistler, miyomlar, rahim ic duvari polipleri de adet duzensizligi sIkayetleri verebilir ve bunlar da hamile kalmaya engel durum olustururlar. Duzensizligin nedeni saptandiktan sonra bu nedene yonelik tedavi uygulanmasi gereklidir. Cogu zaman adet duzensizligi yapan yasam sekli, kilo ve genel saglik problemleri duzeltilince kendiliginden gebelik olabilse de hamileligi planlarken kadin dogum doktoruna basvurarak diger jinekolojik problemlerin de olup olmadigi arastirilmali ve varsa uygun sekilde tedavi edilmelidir. Bazen cok basit tedaviler ile gebelik saglanabilirken bazi durumlarda ileri ureme teknikleri olarak adlandirilan tup bebek yontemine basvurulmasi zorunlu olabilir. Bu nedenlerle adet duzensizligi olan bir kadin ozellikle cocuk sahibi olmayi istiyorsa mutlaka kisirlik tedavileri konusunda deneyimli tup bebek uzmanina basvurmalidir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir